Jaime Ibanez: "Toeval laat ik over aan de ander"
Jonge maker over zijn Prufrok voorstelling Pop Up
Met zijn nieuwe voorstelling Pop Up maakt Jaime Ibanez (28) onderdeel uit van het Prufrok festival. De jonge Groningse theatermaker schopte het met zijn vorige Zeebelt productie Who Needs An Audience tot De Parade en Oerol. Ibanez: "Pop Up geeft je daarmee vergeleken een meer onbestemd gevoel."
Interview: Martine van Dijk
In je voorstelling Who Needs An Audience deed je alles zelf: je was de regisseur, de zanger, de verteller en de acteur, zelfs je eigen publiek. Waarom wilde je alles in eigen hand houden?
"Ik wilde alle theateronderdelen integreren in één voorstelling, zelfs de pauze. Dat was het moment dat ik zelf een sigaret opstak. Ik deed de muziek, het licht en het applaus, allerlei dingen die net zo goed het kader van theater maken. Maar wat gebeurt er als je al die onderdelen samenbrengt in één voorstelling? Ik hoefde geen rekening te houden met anderen. Vandaar ook de titel van de voorstelling, Who Needs An Audience. Maar ik moet bekennen, echt makkelijk was het niet om alles in mijn eentje te doen."
Je gebruikt in je voorstellingen veel oude media en technologie. In je animaties werk je niet met een computer, wel met een typemachine. Is die keuze ontstaan uit nostalgie?
"Ik heb wel een aantal films gemaakt, maar met minimale montage en vanuit één bepaald standpunt. Nostalgie is niet de reden dat ik met oude technologie werk, ik doe dat eerder omdat ik graag de handeling wil laten zien. Dat lukt vaak niet met computers, met analoge apparatuur wel. Ik heb niets tegen nieuwe technologie, maar het moet niet als trucje worden gebruikt."
Hoe zou je Pop Up omschrijven in vergelijking met je vorige voorstelling Who Needs An Audience?
"Pop Up is onbestemder. Ik trigger de kijker zijn eigen inbreng en creativiteit te gebruiken, zijn eigen interpretatie. Bij Who Needs An Audience had je als publiek al snel door hoe een mechaniek zou gaan bewegen, bijvoorbeeld die van de typemachine die het verhaal vertelt. Ik werk nu vanuit één grote constructie. Bij veel van de installaties is nu geen duidelijke rolverdeling, want de constructie verandert zelf ook van vorm."
Prufrok heeft dit keer als thema toeval. Hoe deed toeval laatst in jouw leven zijn intrede?
"Ik vind het moeilijk om een abstract begrip als toeval met iets concreets in te vullen. Zeker omdat je je vaak zo bewust bent van wat je doet en welke keuzes je maakt. Maar misschien kun je toeval ook wel zien als een ontdekking. Ontdekking heeft een grote rol gespeeld in de voorbereidingen van Pop Up. In deze voorstelling werk ik niet met gebruiksvoorwerpen, maar met een installatie. Het maakproces van die installatie zat voor mijzelf vol ontdekkingen. Tijdens de voorstelling geef ik, dankzij de installatie als een abstract iets, het publiek veel ruimte om een eigen invulling te geven. Van de betekenis die zij eraan geven, zal ik weer gebruikmaken. Zo laat ik het toeval aan de ander over."
Prufrok festival: 17 november in Zeebelt.
---------------------------------------------------------------------------------
EEN EN AL MYSTERIE IN GUEST | HOST
In het Zeebelt Theater is het deze keer de beurt aan choreografen Karine Guizzo en Kenzo Kusuda. Guest Host, een co-productie van het Zeebelt Theater, in samenwerking met Het Veem Theater in Amsterdam en steun van Danslab, bestaat overwegend uit karakteristieke dans met een vleugje acteerwerk. Bij het lezen van het achterliggende verhaal; je bent alleen in iemands huis en je mag alles gebruiken zoals jij dat wilt, denk je aan spanning, humor, dynamiek. Na het zien van de eerste scene neigt het eerder naar donker en mysterieus. Gelukkig brengt het tweede deel licht in de duisternis!
Tekst: Martine van Dijk
Het weinige publiek zit met nieuwsgierige ogen te kijken naar de ‘huiskamer' van de Française Karine Guizzo, maakster en danseres van het eerste deel van het stuk. De meest vreemde attributen als kleine bewegende beestjes, eieren en maskers liggen verspreid over de vloer. Niet de dagelijkse voorwerpen die je in een woning tegenkomt, zul je misschien denken. Met een hoed op haar hoofd, waarbij afgevraagd kan worden of deze een diepere betekenis heeft of het een extra element aan de dans geeft, begint zij in de ‘nacht'. De te lang doorgaande muziek en het blijvende donker zorgen ervoor dat de kijker zich begint te vervelen. Wellicht zelfs af te vragen of er echt begonnen is.
Tasten in het donker
Door het weinige licht is het tasten in het donker naar emoties. Wordt er iets bedoeld met deze zoektocht in haar eigen huis? Of is het gewoon kunst? Sluipend en kruipend door haar huiskamer heen, hoop je dat het tweede deel spectaculairder zal zijn. Eindigend met een danssolo en een zoektocht onder het zeil wat op de vloer ligt, geeft zij het nog net een pittig karakter mee.
Letterlijk en figuurlijk gespeeld
Nu de kijker is opgewarmd, wordt deze in het tweede deel verwend met interactie en humor. Men is onderdeel van het toneel. Stoelen staan overal opgesteld, je mag gaan zitten waar je wilt. De spanning wordt op deze manier flink opgebouwd, het geeft eveneens een speels effect.
De karakteristieke Kenzo, met zijn scherpe gelaatstrekken en perfect getrainde lichaam, afkomstig uit Japan, maakt het dan ook helemaal waar. Alle voorwerpen worden gebruikt, kippeneieren worden aan een jonge vrouw in het publiek gegeven en gaat via ieder ander de ruimte door. Een oudere man wordt betrokken in de dans en het publiek geniet zichtbaar. Kasten worden beklommen, er wordt letterlijk en figuurlijk gespeeld met al de attributen. Iedereen lacht. Ten slotte volgt een mooi einde door een ode aan de pop te geven, die bij de buurman op schoot is beland en enthousiast meedoet.
Al met al een voorstelling die in het eerste deel eentonig is en weinig amuseert, echter wordt dit helemaal goed gemaakt door het tweede deel, waardoor je met een vermakelijk gevoel naar huis gaat. Echter blijft dit stuk één en al mysterie en geeft het niet duidelijk weer hoe het voelt om rond te snuffelen in een ander huis.
Wat? Guest Host
Wanneer? Vrijdag 15 oktober
Waar? Zeebelt Theater Den Haag
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
STERKE MONOLOGEN EN HEFTIGE DRUMSOLO´S IN FAST CAR
In de serie 'Blind Date', een initiatief van Theater Instituut Nederland (TIN), is het theaterseizoen scheurend van start gegaan met Fast Car van Renske van den Broek, te zien in het Zeebelt Theater. In de voorstelling, die gekenmerkt wordt door de combinatie van muziek en theater, wordt het gemengde publiek gepakt door de spannende personages van Fast Car Ray.
Tekst: Martine van Dijk
Voorstelling: Blind Date, 4 oktober 2010
Een barkruk, een vangrail, twee drumsets en een xylofoon vormen het toneel. Het eenvoudige decor doet aannemen dat deze er niet toe doen. Echter, de spotlight treft doel. Zittend op de barkruk, in het felle licht, begint de aan Gilles de la Tourette lijdende Fast Car Ray, vol emotie en overgave vertolkt door Dion Vincken, zijn indrukwekkende monologen. Of moeten we eigenlijk zeggen, dialogen? Want het is duidelijk dat de kijker een luisterend oor moet zijn. Ieder afzonderlijk verhaal op een ander stukje podium. Dit wetende, zijn de soms wat plotselinge switches toch goed te volgen.
Fantastische details
Tijdens deze verschillende scènes wordt het publiek steeds nieuwsgieriger. De vele typetjes worden verder in de tijd steeds scherper neergezet, alhoewel op sommige momenten te weinig gebeurt. De hoofdrolspeler ratelt maar door over een onderwerp. Wellicht wil Van den Broek hier een punt maken, je Ray laten begrijpen. Echter, het vergt erg veel geduld en luisterend vermogen in plaats van begrip.
Daarentegen maken de fantastische details de voorstelling wel kloppend, compleet. Tijdens het ‘auto-ongeluk', wat perfect omschreven wordt door de inleving en mimiek van de acteur, is de stilte en angst te horen en te voelen, alsof de hele zaal het beleeft. Evenals de volmaaktheid van details; het rode stoplicht en de kleur van het bloed zijn gelijk en zijn in deze scene onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Humor ontbreekt enigszins, wellicht ook niet de bedoeling van de jonge theatermaakster, zelf aanwezig in de zaal. Toch zijn alle lachers op de hand tijdens het betoog over de Tell Sell reclames, alle ergernissen spuiend, herkenbaar voor een ieder.
Drumsolo's toevoeging?
Waar de puntjes op de ‘i' staan in de verschillende monologen, daar ontbreekt het lichtelijk aan nuance in de muzikale onderbrekingen. De drumsolo's zijn heftig, maar niet direct een toevoeging aan het geheel. De soms te harde drums geven het een extreem schreeuwerig en chaotisch effect. Ondanks dit feit, zijn zowel de hoofdpersoon als de muzikant (stille bijrol), zeer muzikaal aangelegd en vol overgave aan het musiceren. Drummend op de vangrail, slaand op de bekkens, blijft de kijker geboeid. De xylofoon zorgt voor de nodige emotie.
Een indrukwekkend stuk theater door de sterk neergezette Ray, de harde drumsolo's en het gevoel van medeleven dat de acteur oproept, wanneer je de inmiddels stil geworden zaal uitloopt.
----------------------------------------------------------------------------
CAN POSTERS TALK? ROEPT MEER VRAAGTEKENS OP!
Met een nieuwsgierigmakende titel als 'Can Posters Talk? van het Grafisch Ontwerp Cabaret, wordt er door de makers, studenten van de opleiding Grafisch Design van de Kunstacademie, een hoge verwachting geschept. Het Zeebelt Theater, met dit keer een zeer brede doelgroep - jonge studenten vs. 50-plussers -, is volgestroomd. Na een klein uur lichtelijk teleurgesteld de schemerdonkere zaal uitgekomen, vraag je je af: Can posters talk? Of juist niet?
Tekst: Martine van Dijk
Beeld: Guus Rijven
Rookmachines blazen volop
Met een ontspannende start van de voorstelling - fluitende vogels en een bijpassende poster - wekt het één en al belangstelling op bij het publiek. Nadat een tot nu toe nog onbekend personage uit de poster tevoorschijn komt, start de spannende muziek en blazen rookmachines volop. Echter, na deze openingsscene wordt de kijker overvallen door de verschillende stukken die zich op het toneel afspelen; de vijf acteurs - de posters -, een tv-scherm waar zich een andere scene afspeelt - er wordt een speler gefilmd die zich opmaakt - en een band die voor de muzikale ondersteuning zorgt, waarbij gezegd moet worden dat het geluid niet optimaal is. Er gebeurt teveel op hetzelfde moment, waardoor het moeilijk is het geheel te blijven volgen.
Lijkt niet om posters te gaan
De personages in het stuk, stellen posters voor. Dit veronderstel je, als je naar de titel van de voorstelling kijkt. Helaas komt dit niet uit de verf tijdens het spelen. Tijdens een 'ode' aan de poster komen er een aantal catchy, maar ook onduidelijke termen voorbij. Bij 'I like them round', wordt er niet direct aan posters gedacht. En wanneer het publiek gekust wordt na 'I wanna kiss them' uitgesproken te hebben, is de verwarring compleet. Het lijkt niet om posters te gaan.
Over the top playback-act
Wel zijn er een aantal grappige elementen te noemen. Een stripact, waarbij tientallen T-shirts met termen als 'dream' en 'hairy' voorbij komen en uit worden getrokken, met daaropvolgend een over the top playback-act van 'Je t'aime'. Ze zorgen voor een lachende menigte, maar geven nog steeds niet weer waar de voorstelling om draait: posters. De essentie ontbreekt en de samenhang is ver te zoeken. Pas in de laatste scene, waar één van de spelers ook daadwerkelijk als poster het podium opkomt, kan de kijker concluderen dat het ook echt om posters draait. Poster kunnen in dit geval dus niet praten...
Wie? Grafisch Ontwerp Cabaret
Wanneer? Woensdag 2 juni 2010
Waar? Theater Zeebelt
-------------------------------------------------------------------------------
Martine van Dijk, theaterambassadrice van Zeebelt, bezocht Avondje Alles op woensdag 5 mei en schreef de onderstaande recensie.
AVONDJE ALLES = AVONDJE ALLES ANDERS
Een Avondje Alles in het sfeervolle Zeebelt Theater in Den Haag is geschikt voor ieder individu. Het gemêleerde publiek, van studerende twintigers tot rijp volwassenen, ervaart, kijkt en luistert naar het liggend theater van PS|Theater tot aan een korte, abstracte film en van de muzikale klanken van The Dust Bowl Drifters tot aan een stille en boeiende danstheatersolo. Een avond die geheel in het thema staat van eenzaamheid. Eenzaam is het, indrukwekkend ook. Met hier en daar een kritische 'noot'.
Tekst: Martine van Dijk
Beeld: Guus Rijven
Letterlijke rode draad
Bij het lezen van het programma is het pas duidelijk wat Lore Missine (1989) [foto boven], derdejaars studente aan de Jazz- en Musicalopleiding van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, wil overbrengen; de eenzaamheid van een kind. Door het ontbreken van tekst is het echter wel nodig om je creativiteit en fantasie aan te spreken om de letterlijke rode draad - een snoepveter - in het stuk te herkennen. Al met al een expressieve solo door de vloeiende dans en heftige mimiek, waardoor de inmiddels op het puntje van de stoel zittende kijker meer wil.
Perfecte details overheersen
En meer is wat je krijgt. Meegevoerd naar het theater,waar een simpel houten decor, die de knusse zaal aangenaam aromatiseert, je doet denken aan een huiskamer. Vanuit het plafond meekijkend - de hele voorstelling speelt zich liggend af - wekt Mensch direct nieuwsgierigheid en ook na de eerste scène houdt het je vast. Het is nog onduidelijk waar de in 2008 afgestudeerde regisseur Pepijn Smit (Theaterschool Amsterdam) [foto links] naar toe wil. Helder wordt het, wanneer er een intieme relatie ontstaat tussen Bep en Meneer Stijnstra (acteurs Tijs Huys en Annefleur Schep), die samen de strijd tegen het ouder worden aangaan in het 'mehuis'. Een meelevend, eenvoudig en daardoor herkenbaar stukje acteerwerk, waarbij perfecte details overheersen. Van 'de geschilde appel' tot aan de Mavo-leerling Annemarie 'van hierachter', die voor de nodige humor zorgt. Kijkend naar deze voorstelling komen de herinneringen van (groot)ouders naar boven, wanneer het decor zich steeds verder omsluit en het verhaal letterlijk en figuurlijk eindigt.
Geluid leidt af
Waar Bep het einde niet meer haalt, gaat het Avondje Alles door. Een korte animatiefilm van Barbara Raedschelder zorgt vooral voor onduidelijkheid. De stem van 'Tante Mans' overschreeuwt de fraai ingetekende, abstracte beeldfragmenten. Het geluid leidt af. De onherkenbare taal en het vreselijke accent geven je niet het gevoel waar het om zou moeten draaien: een kort verhaal over een eenzame vrouw. Ondertitels zijn aanwezig, maar door de letterlijke vertaling niet erg toegankelijk.
Huiskamermuziek met melodieuze gitaarklanken
Uiteindelijk achterblijvend met een verward gevoel, wordt de avond afgesloten met een muzikaal hoogtepunt. The Dust Bowl Drifters [foto onder] gooide hoge ogen bij de Popronde 2009 en willen in 2010 een album op gaan nemen met producent Henk Jonkers. In de intieme foyer speelt de in 2004 opgerichte Haagse band huiskamermuziek met melodieuze gitaarklanken, waardoor zij op deze locatie geheel tot hun recht komt. De samenzang en de melodieën van de banjo, gitaar, contrabas en zo nu en dan de lapsteelgitaar klinken als één groot geheel. Het klopt. Met een aaneenschakeling van treurige, melodramatische nummers die zich baseren op de vroegere Amerikaanse stringbands is het een professioneel optreden. De ietwat verwarrende en humoristische onderbrekingen, zoals het intapen van de vingers van de contrabassist, zorgen voor een informele sfeer.
Al met al een afwisselende avond, waarbij de nieuwsgierigheid overheerst, het thema in ieder segment duidelijk naar voren komt en waar de kijker zich geen moment verveelt.
Wat? Avondje Alles met: Mensch van PS|Theater, dans van Lore Missine, Breaking Ground-film van Barbara Raedschelder & muziek van The Dust Bowl Drifters
Wanneer? Woensdag 5 mei 2010
Waar? Theater Zeebelt, Den Haag
--------------------------------------------------------------------------
VURIGE FILMAVOND MET 4 ELEMENTS VAN JISKA RICKELS
Tijdens de met succes terugkerende filmavond Cinetoko in het Zeebelt Theater is het deze keer de beurt aan de 33-jarige Jiska Rickels om haar korte film 4 Elements te laten zien. De met name jonge bezoekers zitten met gespitste oren en een bakje popcorn te luisteren naar deze documentairemaakster, die de avond compleet maakt. De kijker zit direct aan het scherm gekluisterd, wanneer hemel en aarde open gaan bij het zien van de verschillende fragmenten.
Tekst: Martine van Dijk
Beeld: Michael Danker/ www.studio.vruchtvlees.com
Kippenvel op je armen
Na een korte introductie van Jiska Rickels en het zien van een scene uit Himmelfilm, een documentaire die zij in Munchen aan de filmacademie maakte, wordt de kijker verder opgewarmd met het eerste element 'vuur' uit 4 Elements. De documentaire bestaat uit vier delen, de vier elementen, in de meest extreme zin van het woord. Hardwerkende mannen bestrijden bosbranden in Siberië. Het geluid van knisperend vuur zorgt voor kippenvel op je armen en de warmte komt bijna door het scherm heen de kleine zaal in. "Je kruipt als het ware in de huid van deze helden die een intieme band met elkaar opbouwen door het bijzondere werk wat ze verrichten," licht Jiska toe. Een mooie toevoeging op het geheel bij het zien van deze stukjes film.
Contrasten zijn groot!
Deze vriendschap blijkt niet alleen bij het eerste element een belangrijk item te zijn in de reeks korte films. Mede door de intrigerende verhalen van de talentvolle jonge filmmaakster worden de verschillende onderdelen met elkaar verbonden. Het element 'water' laat zien hoe vissers in Alaska alles op alles zetten en de kou trotseren om een grote hoeveelheid vis te vangen. Waar men zojuist nog verwarmd werd door het vuur, slaat nu de kou om je heen. De contrasten zijn groot en houden het publiek scherp. Dit gevoel wordt nog eens versterkt door de vertellende Jiska over haar ervaringen op de boot. Het ritmisch heen en weer bewegen van boeken, lampen en eigenlijk alle voorwerpen op de boot, geven je het gevoel alsof je voor een moment in de wereld van deze mannen leeft.
Zwoegen onder de grond
Ook meegenomen word je bij het zien van de elementen 'aarde' en 'lucht'. Zwoegende mijnwerkers die uren onder de grond werken, geen enkel daglicht zullen zien. Vuil, warmte en duisternis in tegenstelling tot ruimtevaarders in de lucht, die met een grootse raket het heelal in zullen gaan. En groots is het, aangezien het Jiska en haar team enorm veel moeite kostte dichtbij deze raket en zijn bemanning te komen, weet ze te vertellen.
Samen is de sleutel
Deze film leent zich niet voor een avond vol ontspanning en vermaak, daar is deze ook niet voor bedoeld. Geef je over en laat je meevoeren in de heftige contrasten die de korte film je laat zien en voelen. De realistische geluiden in de films en de extra details van de talentvolle filmmaakster benadrukken het gevoel achter de film nog eens. 'Samen' is de sleutel van deze heftige en respectvolle beroepen, die je de intensiteit laten voelen die zij net zo beleven.
Wat? Cinetoko #12: Jiska Rickels, 4 Elements
Wanneer? Woensdag 19 mei 2010
Waar? Theater Zeebelt, Den Haag
